Đăng ngày: (23/12/2014 10:59:42)

Tình hình triển khai phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ khoa học và công nghệ giai đoạn 2011 – 2015 của Trung tâm Hạt nhân TP.HCM

Trung tâm đã xây dựng đề án chuyển đổi Trung tâm sang hình thức tổ chức khoa học và công nghệ tự trang trải kinh phí theo Nghị định số 115/2005/NĐ-CP. Đề án đã được Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt theo Quyết định số 08/ QĐ-BKHCN ngày 09-01-2009, thời điểm bắt đầu thực hiện từ: 01-01-2010.

Kể từ khi được phê duyệt theo Nghị định 115, Trung tâm đã thực hiện theo cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm. Việc thực hiện cơ chế này đã thể hiện các mặt tích cực và hạn chế như sau:

Các mặt tích cực:

  • Trung tâm đã chủ động đề xuất các nhiệm vụ khoa học theo định hướng của Viện Năng Lượng Nguyên tử (Viện NLNT ) và Bộ Khoa Học và Công Nghệ (Bộ KHCN), xây dựng và thực hiện nhiệm vụ cấp nhà nước. Trung tâm cũng đã cố gắng chủ động liên hệ thực hiện các nhiệm vụ khoa học cấp tỉnh với các địa phương.
  • Trong nghiên cứu cơ bản định hướng ứng dụng trong lĩnh vực Ứng dụng Năng lượng Nguyên tử, hàng năm Trung tâm đều có các kết quả công bố trên các tạp chí, hội nghị chuyên ngành trong đó có các hội nghị và tạp chí quốc tế uy tín.
  • Trung tâm đã thực hiện tự chủ về công tác tổ chức theo chức năng và quyền hạn đã được phê duyệt: đã sát nhập các phòng Hành chính -Tổ chức và Kế hoạch Khoa học và Hợp tác Quốc tế thành phòng Hành chính - Tổng hợp; Thành lập Phòng Ứng dụng và Triển khai Công nghệ, phòng Vật lý và Phân tích Hạt nhân, giải thể phòng Điện tử, Ban Giám đốc Trung tâm đã chủ động trong việc điều động, bổ nhiệm, miễn nhiệm lãnh đạo các bộ phận của Trung tâm. Việc xét nâng lương thường xuyên và trước thời hạn cũng đã được Trung tâm chủ động thực hiện hoặc đề đạt lên cấp trên theo thẩm quyền.
  • Trung tâm đã thực hiện tự chủ về bố trí nhân lực khoa học công nghệ, chủ động tuyển dụng, cho thôi việc cán bộ, viên chức theo thẩm quyền.
  • Trung tâm đã chủ động trong hợp tác quốc tế: xây dựng các chương trình nghiên cứu đề tài theo Nghị định thư, chủ động liên kết với một số cơ sở nghiên cứu nước ngoài như Đức, Hung-ga-ry, Crô-a-ti-a (Croatia) để tiến hành các nghiên cứu chung. Một số kết quả nghiên cứu đã được công bố trên các tạp chí quốc tế. Trung tâm cũng đã được ủy quyền cử cán bộ viên chức đi công tác, nghỉ phép ở nước ngoài theo sự ủy quyền.
  • Trên cơ sở hàng năm Trung tâm được cấp kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phục vụ Kế hoạch tổng thể thực hiện Chiến lược Ứng dụng Năng lượng Nguyên tử vì mục đích Hòa bình và các nhiệm vụ khác do Bộ KHCN giao cùng với kinh phí có được do thực hiện các hợp đồng triển khai, Trung tâm đã chủ động thực hiện quyền tự chủ về tài chính để duy trì hoạt động thường xuyên của Trung tâm, chi trả lương, bảo hiểm cũng như các phụ cấp lương cho cán bộ và các chi phí cần thiết khác. Trung tâm cũng đã có Quy chế chi tiêu nội bộ.
  • Từ khi thực hiện cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm Trung tâm đã tích cực ứng dụng các kỹ thuật hạt nhân vào các hoạt động sản xuất kinh doanh như phân tích hàm lượng nguyên tố, hoạt độ phóng xạ trong các mẫu thực phẩm, đánh giá độ an toàn của các thiết bị sử dụng nguồn phóng xạ, ứng dụng phương pháp không phá hủy v.v…Nhìn chung các hoạt động dịch vụ ngày càng được mở rộng, tuy nhiên tính hiệu quả của nó còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
  • Việc thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đã có tác dụng làm cho mỗi cán bộ trong Trung tâm từ Giám đốc cho đến nhân viên đều thấy rõ hơn vai trò và trách nhiệm của mình trong công việc, tính ỷ lại đã phần nào được khắc phục. Tinh thần chấp hành kỷ luật lao động đã được nâng lên rõ rệt.

Các mặt hạn chế:

Bên cạnh các mặt ưu điểm như trên đây, quá trình thực hiện nghị định 115 trong gần 4 năm qua cho thấy Trung tâm đã bộc lộ một số hạn chế như sau:

  • Theo Điều 6 trong Quyết định số 08/ QĐ-BKHCN phê duyệt Đề án chuyển đổi của Trung tâm, Trung tâm có tổng số lao động là 53 người. Do Trung tâm thực hiện Nghị định 115 trong tình trạng xuất phát điểm thấp như không có các thiết bị nghiên cứu và triển khai chủ lực, cơ sở vật chất chật hẹp, nghèo nàn, đội ngũ cán bộ cũng như trang thiết bị chưa được chuẩn bị tốt v.v…nên đến nay Trung tâm vẫn không có được các kết quả nghiên cứu để có thể thương mại hóa, đảm bảo thu nhập ổn định theo như tinh thần của Nghị định 115. Các thu nhập từ hoạt động triển khai chủ yếu mang tính chất dịch vụ công ích, phụ thuộc nhiều vào yếu tố khách quan. Chính vì thế dẫn đến thu nhập không thể tăng lên đủ để đảm bảo các hoạt động của Trung tâm trong hoàn cảnh phải sử dụng nguồn kinh phí để chi trả khi nhà nước điều chỉnh mức lương tối thiểu, tăng bậc lương và các khoản trích theo lương v.v... Do đó hiện nay Trung tâm không có kinh phí dự phòng ổn định thu nhập. Mặc dù hàng năm được giao kinh phí hoạt hoạt động thường xuyên nhưng không ổn định nên hoạt động của Trung tâm thường xuyên trong tình trạng căng thẳng, bấp bênh. Thu nhập từ các hoạt động triển khai không thể đảm bảo mức lương theo số lượng cán bộ đã được phê duyệt..
  • Theo Điều 7 trong Quyết định số 08/ QĐ-BKHCN phê duyệt Đề án chuyển đổi của Trung tâm, hàng năm Trung tâm được cấp kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phục vụ Kế hoạch tổng thể thực hiện Chiến lược Ứng dụng Năng lượng Nguyên tử vì mục đích Hòa bình và các nhiệm vụ khác do Bộ KHCN giao. Trên thực tế Trung tâm đã và đang thực hiện các nhiệm vụ đòi hỏi một lượng kinh phí lớn, nhưng không có nguồn thu.
  • Do chưa có cơ chế được việc tính lương vào trong các nhiệm vụ, đề tài KHCN nên không phát huy được vai trò và trách nhiệm của các chủ nhiệm nhiệm vụ, đề tài KHCN cũng như các cán bộ khoa học dẫn đến cơ chế “xin cho”, thu nhập không bình đẳng ngay trong một nhiệm vụ đề tài KHCN. Trung tâm không thể lấy nguồn thu từ các nhiệm vụ, đề tài KHCN để góp phần trả lương và duy trì hoạt động.
  • Việc đầu tư trang thiết bị chưa được quan tâm đúng mức nên khả năng nghiên cứu cũng như thực hiện các hoạt động triển khai bị hạn chế mặc dù Trung tâm nằm trên địa bàn kinh tế và xã hội hàng đầu của cả nước.
  • Việc đào tạo cán bộ nhất là học tập tại nước ngoài chưa được coi trọng đúng mức, bên cạnh đó áp lực phải tìm nguồn thu nhập để đảm bảo cuộc sống tại nơi có mức sống cao, chi phí đắt đỏ ở Tp Hồ Chí Minh dẫn đến nhiều cán bộ trẻ chỉ chú trọng đến các hoạt động dịch vụ, sao nhãng việc nghiên cứu khoa học.

 

Lê Hữu Lợi

(Theo công văn số 171 /TTHN-KH ngày 15/10/2014 của Trung tâm Hạt nhân Thành phố Hồ Chí Minh)

Đối Tác